Bloggfęrslur mįnašarins, aprķl 2014

Frį vķsindum til veršmęta

Lišinn erverdmaeti_vegna_throunar.pngum įratugur sķšan mörkuš var stefna um metnašarfullt rannsókna- og žróunarstarf ķ ķslenskum sjįvarśtvegi, meš stofnun AVS rannsóknasjóšs ķ sjįvarśtvegi 2003. Sķšan hafa vķsindi og veršmętasköpun ķ sjįvarśtvegi gengiš hönd ķ hönd aš hagnżta ónotuš tękifęri til landsog sjįvar.  Nišurstašan: Nżting afla ķ śtflutningsafuršir er um fjóršungi meiri en įšur og meira en tvöfalt hęrri śtflutningstekjur koma inn ķ landiš śr hverju tonni afla. Žetta er frįbęr įrangur, sem sannarlega sżnir hversu aršsöm fjįrfesting ķ rannsóknum og nżsköpun getur veriš.

Hvaš liggur aš baki? 

Bętt nżting hefur nįšst ķ kjölfar bęttrar mešhöndlunar hrįefnis og fjįrfestingar ķ bęttum ferlum, t.a.m. viš flutning og kęlingu. Lögš hefur veriš įhersla į aš tengja saman viršiskešju sjįvarfangs žannig aš hęgt sé aš veita upplżsingar um uppruna hrįefnis og nżta reynslu fyrri įra til stöšugra umbóta.  Ķ žessu augnamiši er upplżsingatękni hagnżtt, t.d. meš nżjum ķsreikni fyrir snjallsķma į formi smįforrits (e. app), sem gefur žeim sem höndla meš fisk möguleika į aš sjį į augabragši hversu mikla kęlingu afli žarf. Višfangsefnin hafa dregiš dįm af umhverfinu, frį žvķ aš menn og konur reyndu aš bjarga veršmętunum.

Afuršir eša śrgangur?

Į sama tķma og kappkostaš er aš sem mestum hluta hvers fisks sé rįšstafaš til framleišslu veršmętustu ašalafuršar hefur sjónum veriš beint aš žvķ sem ekki er eins veršmętt. Fyrir 10 įrum var talaš um afuršir og śrgang. Ef heill fiskur er fluttur śr landi verša afuršir til hlišar viš ašalafurš ekki framleiddar hér į landi og alls óvķst hvort žęr yršu yfirhöfuš framleiddar. Ķ dag sjįum viš tękifęri ķ öllu hrįefni og framleišum afuršir ķ hęstu gęšaflokkum.  Śtflutningur į nišursošinni lifur er nįlęgt 30 milljón dósum į įri, aš veršmęti um 3 milljaršar. Žurrkašar afuršir eru meginuppistašan ķ śtflutningi til Nķgerķu, hvers veršmęti nema um 16 milljöršum į įri. Hagnżting lķftękni hefur rutt sér til rśms og žar eru tękifęrin grķšarleg. Žaš sem įšur var marningur er oršiš aš lķfvirkum peptķšum ķ dag, śr slógi unnin veršmęt ensķm og roš nżtt til framleišslu lękningavara.  Framsękin fyrirtęki eins og Kerecis, Zymetech og Primex hafa litiš dagsins ljós, svo einhver séu nefnd, og meš žolinmęši haslaš sér völl į afmörkušum syllum.

Mannaušur er mikilvęgasta aušlindin

Ķ žekkingarišnaši eins og framleišslu sjįvarafurša er mannaušurinn mikilvęgasta aušlindin. Vel menntaš fólk er ķ dag rįšiš til starfa ķ sjįvarśtvegi og tengdum greinum žar sem žaš skapar fyrirtękjunum og byggšarlögunum sem žau starfa ķ aukin veršmęti.  Fyrirtęki styšja viš og taka žįtt ķ doktorsnįmi, žar sem saman koma rannsóknastofnanir, fyrirtęki og hįskólar. Meš samstarfi Matķs viš hįskóla landsins, m.a. viš Hįskóla Ķslands um matvęlafręšinįm og Hįskólann į Akureyri um aušlindanżtingu og tengingu framhaldsnįms viš nżsköpun ķ sjįvarśtvegi, er grunnur lagšur aš frumkvöšlum framtķšarinnar.

Hvort sem litiš er į bolfisk, uppsjįvarfisk eša ašrar sjįvarafuršir, eru framundan fjölmörg tękifęri til sóknar ef rétt er į spilum haldiš.  Aukin vöružróun, žar sem įhersla veršur į aš nżta sérstöšu og heilnęmi ķslensks sjįvarfangs er mešal žessara tękifęra. Sķšan AVS sjóšurinn var stofnašur hafa śtflutningsveršmęti ķslensks sjįvarfangs rķflega tvöfaldast.  Meš žvķ aš nżta tękifęrin ķ samvinnu mį bęta um betur, endurtaka leikinn, og meta įvinninginn meš alžjóšlegum višmišunum.

Sveinn Margeirsson & Arnljótur B. Bergsson 29. nóvember 2013


Klikki kęlingin kemur klink ķ staš sešla

Fyrirtęki ķ sjįvarśtvegi hafa ķ auknum męli innleitt ferla er miša aš aukinni veršmętasköpun ķ ķslenskum sjįvarśtvegi og byggja žeir į lausnum sem žróašar hafa veriš ķ samstarfi milli ólķkra fyrirtękja og rannsóknarašila. Fyrir nokkrum įrum bjuggu Ķslendingar viš böl ofgnóttar og lögšu ekki allt kapp į gęši og nżtingu, heldur voru uppteknari af magni. Sjįvarśtvegsfyrirtęki hafa ķ gegnum tķšina unniš saman aš rannsóknum og žróun, ętķš er įhersla lögš į aš leysa žį flöskuhįlsa sem žrengja mest aš hverju sinni, allt frį žvķ aš talaš var um aš bjarga žyrfti veršmętum til žess dags ķ dag sem viš kappkostum aš auka veršmętin.

Daglega eru ķslenskar sjįvarafuršir seldar į eftirsóttu verši vķšsvegar um heim. Žó Ķslendingar framleiši ekki žjóša mest af sjįvarafuršum er framleišsla ķslensks sjįvarśtvegs bżsna veršmęt. Viš höfum nįš įrangri meš įherslu į gęši ķ staš magns. Žekking hefur aukiš hagręšingu ķ sjįvarśtvegi og um leiš meiri hagkvęmni og stušlaš aš meiri veršmętasköpun.

Sérhver seljandi ķslenskra sjįvarafurša stefnir aš žvķ aš selja sķnar vörur ķtrekaš. Žaš kaupir enginn ķslenskan fisk tilneyddur. Ķslenskar śtgeršir og fiskvinnslur selja ķ undantekningartilfellum žeim sem ķ raun kyngir munnbitanum. Eins og gįmur, sem skipaš er upp ķ höfn viš Noršursjó, fer yfir nokkur landamęri į leiš sinni uns śr honum er dreift į matarborš viš Mišjaršarhafiš, höndla nokkrir ašilar meš ķslenskan fisk frį verkun aš verslun. Hver svo sem neytir, hvar svo sem sį gleypir, veršur sį hinn sami aš vera sįttur viš veršinn. Įnęgja meš vöruvöndun eykur lķkur į endurteknum višskiptum. Lykilatriši er aš neytendur séu sįttir viš neysluvörur ķ žvķ įstandi sem žeim eru žęr afhentar. Hver sį sem höndlar meš fisk žarf aš gangast undir aga og beita tilhlżšilegum vinnubrögšum. Ónóg kęling hindrar möguleika į hęsta verši fyrir afuršir, rétt eins og óvönduš vinnubrögš viš mešhöndlun afla draga śr gęšum afurša.

Kęling er įvķsun į veršmęti

Hver einasti fiskur sem er śr hafinu umhverfis Ķsland dreginn į möguleika į aš vera seldur hįu verši. Hvort aflinn verši aš mestu mögulgu veršmętum veltur į mešhöndluninni. Vanda žarf til verka, kęla afla um borš og višhalda kęlingu fisks įmešan vinnslu stendur. Pakka mį kęldum flökum ķ einangrašar umbśšir meš kęlimišli til varšveislu kalds įstands matvęla. Unnt er aš flytja slķka vöru meš skipum śr landi.

Meš markvissri kęlingu frį žvķ aš fiskurinn er fangašur ķ gegnum vinnslu fisksins og ķ flutningi er fiskvinnslum fęr sś leiš aš flytja fersk fiskflök mskipi (f.f.m.s.) ķ staš žess aš flytja fersk fiskflök mflugi (f.f.m.f.). Flutningur meš skipum er mun ódżrari en flutningur meš flugi. Veruleg aukning var ķ flutningi f.f.m.s į įrinu 2012, žį var śtflutningur f.f.m.s. um 41% af öllum śtflutningi ferskra flaka og skilaši śtflutningur f.f.m.s. um 13,4 milljöršum króna eša um 38% af śtflutningsveršmętum allra ferskra flaka. Žessi śtflutningur vęri ekki mögulegur ef menn köstušu til höndunum viš blóštęmingu fisks og ķsun afla. Af viršingu fyrir hrįefninu misbjóša menn žvķ ekki meš ónęrgętinni mešhöndlun og af viršingu fyrir neytendum kappkosta menn aš bśa sem best um žį vöru sem neytandinn kaupir til aš auka lķkur į aš viškomandi leiti aš fiski frį Ķslandi į nżjan leik.

Kostir vķštęks samstarfs

Hvaš kęlingu veršar var brautin rudd meš margžęttu samstarfi. Aš žvķ samstarfi komu m.a. Matķs, fiskvinnslurnar Tangi, nś HB Grandi Vopnafirši, Śtgeršarfélag Akureyringa og Festi nś Rekstrarfélagiš Eskja Hafnarfirši. Žį tóku tękjaframleišendur žįtt; Skaginn į Akranesi, žróaši ofurkęlingartęki og loks hefur umbśšaframleišandi, Promens, komiš aš mįlum hvort heldur sem višhalda į hrįefnum eša afuršum kęldum. Samstarfiš var styrkt af AVS Rannsóknasjóši ķ sjįvarśtvegi og Tęknižróunarsjóši Rannķs auk erlendra rannsókna- og žróunarsjóša.

Kęling opnar fleiri dyr

Afsprengi kęlingar liggur ķ žeirri stašreynd aš meš markvissri kęlingu heils fisks eru meiri lķkur til žess aš vinna megi veršmęti meš framleišslu hlišarafurša śr hrįefninu. Kęling skiptir einnig mįli ķ vinnslu uppsjįvarfiska, meira um žaš sķšar.

Arnljótur B. Bergsson & Sigurjón Arason -  29. október 2013


Mannlķf į Seltjarnarnesi

Ég sį žessa mannlķfsmynd ķ Morgunblašinu ķ gęr. Žessi setur mannlķf į Seltjarnarnesi ķ nżjan fókus ekki satt?

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband